Nguyễn Vạn Phú – Trí thức là cái chi chi?

Theo: danluan

Có những cái, chỉ khi ta đã đánh mất thì mới ý thức được sự tồn tại trước đó của nó. Đạo đức là một ví dụ. Một xã hội lương hảo ai bàn chuyện đạo đức mà làm chi.

Trí thức cũng là một khái niệm tương tự. Theo nghĩa, không ai có thể tự gán cho mình danh nghĩa trí thức được cả. Trí thức là sự cảm nhận của người khác, là sự quan sát, nhận định từ bên ngoài, đánh giá một con người dựa vào những tiêu chí mà người quan sát, nhận định có sẵn trong đầu. Nếu không thấy được cái đặc điểm này thì cứ tranh cãi miết không dứt về hai chữ trí thức.

Chúng ta hãy đi từ những ví dụ quanh mình cho dễ thấy. Một vị giáo sư đại học khả kính, viết thiên kinh vạn quyển, đi khắp nơi để diễn thuyết, nói chung ai nấy đều xem là một nhà trí thức hàng đầu. Thế nhưng có ai thử hỏi hàng xóm sẽ nghe người ta dè bỉu: trí thức gì lão ấy, lão đối xử với bố mẹ như tôi tớ, chuyên đánh vợ như cơm bữa. Thế là trong cảm nhận của người láng giềng, ông giáo sư không phải là trí thức cho dù cả ngàn người khác nghĩ ngược lại. Cả hai đều đúng và ông giáo sư ấy vừa là trí thức vừa không xứng đáng là trí thức. Chuyện này không có gì mâu thuẫn hay ba phải cả vì như đã nói, trí thức là cái cảm nhận chứ đâu phải hàm tước gì mà đạt hay không đạt.

Như vậy lao động trí óc là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Cái điều kiện đủ nó rất phong phú, tùy thuộc vào sự cảm nhận của người đánh giá. Với người này, đó là phong cách sống, là ứng xử với thế sự và nhân cách con người. Với người khác, nó có thể đơn giản là trách nhiệm với gia đình, với mọi người chung quanh. Nhưng với xã hội lớn nói chung, cái điều kiện đủ đó chính là sự minh định rõ ràng tư thế, quan niệm, lập trường trước các vấn đề của xã hội. Nó không phải đơn thuần là sự phản biện (hiểu theo nghĩa cứ ai chăm chăm phê phán nhà nước là trí thức thì nông cạn quá). Phản biện chỉ là một phần và là một phần quan trọng trong tâm thế của một con người trước muôn vàn vấn đề của cuộc sống.

Và ở đây cũng phải trở lại mấu chốt nói ở đầu bài: trí thức hay không là sự cảm nhận của người khác. Vì thế một người phản biện gay gắt một chủ trương của nhà nước có thể được đánh giá là tri thức sáng suốt, dũng cảm với người này nhưng bị xem là mù quáng, là mị dân với người khác. Một người lên tiếng ủng hộ giới cầm quyền có thể được ca ngợi là trí thức có trách nhiệm bởi một số người nhưng bị chê bai bởi nhiều người khác. Đó hoàn toàn là chuyện bình thường.

Vậy, vấn đề là tầm cỡ trí thức của một nước sẽ lớn cùng với nhận thức của dân chúng. Càng nhiều người cảm nhận đúng (cũng là một sự chủ quan của người viết – nhưng sự đúng đắn ở đây dựa vào các giá trị phổ quát toàn thế giới) thì đất nước càng có nhiều trí thức trong tâm tưởng của dân chúng nếu những người có điều kiện cần sẵn sàng dấn thân trước những vấn đề là điều kiện đủ (tức là nhu cầu của người dân, đòi hỏi của người dân với giới trí thức).

Bổ sung: Ở những nước đang phát triển như Việt Nam, ngổn ngang nhiều vấn đề, tâm thế dấn thân càng có tầm quan trọng. Bởi xã hội khi đối diện trước những vấn đề mới đều cần có những người nói lên những quan điểm rõ ràng giúp người dân nhận diện đúng sai. Vì thế, vai trò của người trí thức thường là người đứng ngoài vòng đặc quyền để chất vấn mọi chuyện, tức vừa từ bỏ vị trí đặc quyền để khỏi xung đột lợi ích, vừa có cam đảm để lên tiếng cho xã hội, bất kể tiếng nói đó có làm giới cầm quyền hài lòng hay không. Người trí thức làm tất cả những điều đó như một công việc bên ngoài nghề nghiệp chính của họ. Một bác sĩ chữa bệnh, một nhà văn viết sách không ai xem đó là hoạt động của nhà trí thức. Đó là hoạt động nghề nghiệp đương nhiên của họ.

4 comments on “Nguyễn Vạn Phú – Trí thức là cái chi chi?


  1. Tượng đài Trí ngủ ăn sương
    =======================

    khắc tạc vào Bia ôm Tiến sĩ giấy tại Văn Miêu, Hà Nội …

    Giời ơi ! Anh biết khi mô ?

    Óc anh hết nhục giày vò trắng đêm

    Tình ôi, gian dối còn trinh !

    Óc anh vắt nát làm tình được không ?

    Rằng không cô cậu dinh tê

    Đất lành chim đậu lạc về Quê hương

    Mai sau anh sẽ từ ngoài vào trong

    Thơm như chùm gửi lợn lòng

    Sạch như nước thải uốn dòng phố cao … .

    TRIỆU LƯƠNG DÂN


  2. BẤM VÀO XEM CHI TIẾT NHÂN BÀN về VIỆN TOÁN CAO CẤP THỬ LƯỚT QUA những Trải nghiệm đau buồn trong VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VIỆT NAM
    Thật sự đã có một “bô xít Tây Nguyên” từng tàn phá Khát vọng và Tiềm năng thật sự trong suốt30 năm qua của Nền Công nghệ Thông Tin Việt Nam

    Trong rất nhiều năm, Lý trí của xã hội dường như ngủ yên, xã hội bị cuốn đi bởi ma lực của lợi quyền hoặc bởi khát vọng nông cạn, tình trạng đó có trách nhiệm lớn của giới Trí thức.
    (Hà Sĩ Phu)

    Vì « Tầm nhìn hạn hẹp và lợi ích nhóm đã mang tất cả di sản của phòng thí nghiệm vi tính bán cho đồng nát. Thời đó, miếng cơm manh áo quá lớn nên che hết cả tầm nhìn cho tương lai. »

    …cộng thêm những lũ lãnh đạo chóp bu thiển cận và tính toán cá nhân của người trách nhiệm Viện CNTT …
    Không bao giờ bắt nhịp được nữa khi thuở ban đầu ít cạnh tranh lại có những tầm nhìn xa thấy rộng như hai Anh Alain Teissonnière và Trương Trọng Thi và đội ngũ trẻ nhiệt tình lý tưởng của Thập niên 70 và 80 tại Hà Nội … Âu le Temps des cérises đã trôi qua qua rồi không bao giờ trở lại …. !!!

    Gần 500.000 sinh viên du học từ năm 1986 Mở cửa chỉ mới vài trăm sinh viên về trình diện
    Bài báo nhan đề «Khi nẻo về.. .. còn xa.. ..» . Du học sinh VN ra hải ngoại có bao nhiêu người đã về nước ? Có bao nhiêu xù nợ quịt nơ lừa nợ Học bổng Quốc gia LẠC LỐI VỀ ???

  3. Nắng Xuân huyền diệu hòa quyện Tâm Xuân

    “Ai lên xứ hoa đào” của Hoàng Nguyên, một trong những bài hát hay nhất nói về loài hoa tuyệt sắc của Đà Lạt – Hoa Anh Đào!

    “Ai lên xứ hoa đào dừng chân bên hồ nghe chiều rơi,
    Nghe hơi giá len vào hồn người, chiều xuân mây êm trôi.
    Thông reo bên suối vắng, lời dìu dặt như tiếng tơ,
    Xuân đi trong mắt biếc lòng dạt dào nên ý thơ,

    Nghe tâm tư mơ ước mộng đào nguyên, đẹp như chuyện ngày xưa…
    Ôi, màu hoa đào, màu hoa đào chiều xuân nào.
    Ôi, màu hoa đào như môi hồng người mình yêu.”

    Hoa Đào Việt là loài hoa chỉ nở vào Mùa Xuân

    Anh đào được xem là Quốc Hoa của Nhật.

    “Nếu là hoa xin là hoa anh đào, nếu là người xin làm một võ sĩ đạo”

    Cuộc đời hoa anh đào có lẽ ngắn ngủi phù dung nhất trong các loài hoa, vì ngay khi còn đang độ tươi thắm nhất, chỉ cần một cơn gió thoảng anh đào đã bắt đầu rụng. Người Nhật quý hoa anh đào không chỉ vì lúc chúng rộ tươi đẹp trên cành, mà cả khi anh đào rụng, xoay tròn lắc rắc như phấn trên không trung trong những cơn gió, và trải thành tấm thảm hồng mỏng mượt rực rỡ trên đường…. Trước khi rữa tàn anh đào đã để lại cho đời những khoảng khắc và những hình ảnh rất đẹp.

    Có lẽ vì vậy người Nhật đã sánh anh đào với tinh thần võ sĩ đạo, quyết liệt trong cách sống và cả cách chết “sống tiết liệt, chết thanh cao.”

    http://dcvonline.net/modules.php?name=News&file=article&sid=8937&mode=&order=0&thold=0

    Người võ sĩ đạo, Samurai, phải hội đủ ba yếu tố: trung thành – can đảm – danh dự một cách tuyệt đối để đương đầu với kẻ thù. Họ được tập luyện kiếm cung từ nhỏ, thực hành trà đạo, thi ca và hội họa. Từ đó, tinh thần Thần Đạo, Võ sĩ đạo dần dần thấm nhuần vào tư tưởng hành động của các samurai, bình thản trước mọi hoàn cảnh. Trong đó, sự sống và sự chết đều có nét đẹp riêng. Sống trung chính, phục vụ trong kiêu hãnh, và khi cần đến, các samurai xem cái chết như một điều vinh dự, một cái đẹp của cánh hoa đào rơi.


    47 chàng Võ sĩ đạo chung tên gọi “Lãng Nhân”
    ============================
    Thân gởi NHỮNG HIỆP SĨ VIỆT đang lưu vong trên khắp 4 bể 5 châu ….

    Hoàng thành phong kiến Đất Phù Tang

    Bốn bảy (47) chàng Dũng sĩ ngang tàng

    Hiến dâng phò sứ quân chủ tướng

    Thất trận Nhật Sử lật sang trang

    Lưu vong lưu đày đoàn kiếm khách

    Bỏ lại đằng sau dấu thiên đàng:

    Quê hương gia đình đời lang bạt

    “Lãng Nhân” tên chung cùng dấn thân .. ..

    Nguyễn Hữu Viện

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s