Tiến sĩ Alan Phan: Sao quê hương mình già nua đến vậy?

Tiến sĩ Alan Phan

Các nhà đầu tư thế giới thường nghĩ về Việt Nam như một quốc gia trẻ trung, đang lên và chứa nhiều tiềm năng nhất trong số các thị trường mới nổi.

Họ ấn tượng với con số tăng trưởng về dân số, về sự kiện là 58% người Việt dưới tuổi 25, và theo nhãn quan của người Âu Mỹ, đây là phân khúc sáng tạo và cầu tiến nhất của bất cứ xã hội nào. Họ tìm đến Việt Nam mong những đột phá kỳ diệu và một vận hành năng động kiểu thung lũng Silicon (trung tâm IT của Mỹ ở phía nam San Francisco).

Sau vài năm tung tiền mua tiềm năng và cơ hội, họ thường thất vọng và âm thầm bỏ đi. Tại sao?

Những giả thuyết ngây thở chăng? Họ đã không lầm về những số liệu tạo nên hình ảnh đó.

Tuy nhiên, sự phân tích và biện giải về logic của họ vướng phải vài giả thuyết và tiền đề không chính xác. Một người có số tuổi còn trẻ không có nghĩa là sự suy nghĩ và vận hành của người đó cũng phải trẻ trung như số tuổi, nhất là khi họ lớn lên trong một xã hội khép kín, ít tiếp xúc với thế giới.

Tôi còn nhớ một đai gia công nghệ thông tin (IT) nổi tiếng cũng đã từng kết luân trong một buổi hội thảo về kinh tế là số người sử dụng điện thoại di động ở Việt Nam đã tăng trưởng ấn tượng 36% mỗi năm trong 5 năm qua và lên đến 68 triệu người hay khoảng 80% dân số.
Kết luận của anh chuyên gia trẻ này là tương lai về công nghệ thông tin của Việt Nam phải sáng ngời và sẽ vượt trội các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines…

Đây là những kết luận ngây thơ về thực tại của xã hội. Một người trẻ suốt ngày la cà quán cà phê hay quán nhậu sẽ không đóng góp gì về sáng tạo hay năng động; cũng như vài ba anh chị nông dân với điện thoai cầm tay không thay đổi gì về cục diện của nông thôn ngày nay (nông dân vẫn chiếm đến 64% của dân số xứ này).

Tôi thích câu nói (không biết của ai): “Tất cả bắt đầu bằng suy nghĩ (tư duy). Suy nghĩ tạo nên hành động, hành động liên tục biến thành thói quen và thói quen tạo nên định mệnh.”
Định mệnh của cá nhân phát sinh từ tư duy cá nhân, định mệnh tập thể đúc kết bởi suy nghĩ của tập thể.

Tư duy, định mệnh

Quên đi góc nhìn cá nhân, hãy tự suy nghĩ về tư duy thời thượng của xã hội này và từ đó, ta có thể nhận thức được những hành xử và thói quen của người dân Việt Nam.

Bắt đầu từ tầng cấp lãnh đạo về kinh tế, giáo dục và xã hội đến lớp người dân kém may mắn đang bị cơn lũ của thời thế cuốn trôi; tôi không nghĩ là một ai có thể lạc quan và thỏa mãn với sự khám phá.

Những thói quen xấu về chụp giựt, tham lam, mánh mung, dối trá, liều lĩnh, sĩ diện… vẫn nhiều gấp chục lần các hành xử đạo đức, cẩn trọng, trách nhiệm, danh dự và hy sinh.

Dĩ nhiên, đây là một nhận định chủ quan, sau một lục lọi rất phiến diện trên báo chí, truyền hình và diễn đàn Internet. Nhưng tôi nghĩ là rất nhiều người Việt sẽ đồng ý với nhận định này.

Tôi nghĩ lý do chính yếu của những thói quen tệ hại này là bắt nguồn từ một tư duy già cỗi, nông cạn và nhiều mặc cảm. Tôi có cảm giác là ngay cả những bạn trẻ doanh nhân và sinh viên mà tôi thường tiếp xúc vẫn còn sống trong một thời đại cách đây 100 năm, dưới thời Pháp thuộc.

Thực tình, nhiều bậc trí giả đã lo ngại là so với thời cũ, chúng ta đã đi thụt lùi về đạo đức xã hội và hành xử văn minh.

Tôi thường khuyên các bạn trẻ hãy đọc lại những tiểu thuyết của thời Pháp thuộc trước 1945.
Họ sẽ thấy đời sống và các vấn nạn của một nông dân trong truyện của Sơn Nam vẫn không khác gì mấy so với một nông dân qua lời kể của Nguyễn Ngọc Tư.

Bâng khuâng và thách thức của những gia đình trung lưu qua các câu chuyên của Khái Hưng rất gần gũi với những mẩu chuyện ngắn của nhiều tác giả trẻ hiện nay. Ngay cả những tên trọc phú, cơ hội và láu lỉnh trong tiểu thuyết của Vũ Trọng Phụng cũng mang đậm nét hình ảnh của những Xuân Tóc Đỏ ngày nay trong xã hội.

Ôm lấy quá khứ

Tóm lại, tôi có cảm tưởng chúng ta vẫn sống và vẫn tranh đấu, suy nghĩ trong môi trường cả 100 năm trước. Những mặc cảm thua kém với các ông chủ da trắng vẫn ám ảnh các bạn trẻ ngày nay. Chúng ta vẫn bàn cãi về những triết thuyết mà phần lớn nhân loại đã bỏ vào sọt rác.

Trong lãnh vực kinh doanh, phần lớn các doanh nhân vẫn cho rằng bất động sản và khoáng sản là căn bản của mọi tài sản. Sản xuất gia công và chế biến nông sản vẫn chiếm một tỷ trọng rất lớn trong kim ngạch xuất khẩu. Một doanh nhân Trung Quốc đã mỉa mai với tôi khi đến thăm một khu công nghiệp của Việt Nam, “Họ đang cố học và làm những gì chúng tôi đang muốn quên”.

Tôi đang ở tuổi 66. May mắn cho tôi, nền kinh tế toàn cầu đã thay đổi khác hẳn thời Pháp thuộc. Tôi không cần phải dùng tay chân để lao động, cạnh tranh với tuổi trẻ. Kinh doanh bây giờ đòi hỏi một sáng tạo chỉ đến từ trí tuệ và tư duy đổi mới. Thân thể tôi dù bị hao mòn (xương khớp lỏng lẻo, tai mắt nhấp nhem…) nhưng trí óc tôi và tinh thần vẫn trẻ hơn bao giờ hết.

Thêm vào đó, nó không bị phân tâm bởi những hoóc-môn về đàn bà hay những thứ lăng nhăng khác như các bạn trẻ. Do đó, hiệu năng và công suất của sự suy nghĩ trở nên bén nhậy hơn.

Người Mỹ có câu, “Những con chó già không bao giờ thay đổi” (old dogs never change). Do đó, tôi thường không thích trò chuyện với những người trên 40, nhất là những đại trí giả.

Nhưng tôi thất vọng vô cùng khi về lại Việt Nam và gặp toàn những ông cụ non mới trên 20 tuổi đời: nhút nhát, cầu an, thụ động, chỉ biết ăn nhậu, và đua đòi theo thời thế. Họ sống như các ông già đã về hưu, họ nói năng như một con vẹt, lặp đi lặp lại những giáo điều, khẩu hiệu đã hiện diện hơn trăm năm. Họ làm việc như một con ngựa bị bịt kín đôi mắt để chỉ nhìn thấy con đường một chiều trước mắt.

Nhiều người đỗ lỗi cho những thế hệ trứơc và văn hóa gia đình đã kềm kẹp và làm cho thế hệ trẻ này hay ỷ lại và hư hỏng. Cha mẹ vẫn giữ thói quen sắp đặt và quyết định cho các con đã trưởng thành (ngay khi chúng vào tuổi 30, 40..) về những cuộc hôn nhân, công việc làm, ngay cả nhà cửa và cách sinh họat. Hậu quả là một thế hệ đáng lẽ phải tự lập và lo tạo tương lai cho mình theo ý thích lại cúi đầu nghe và làm theo những tư duy đã lỗi thời và tụt hậu.

Trong khi thế giới đang hồi sinh với thế hệ trẻ tự tin tràn đầy năng lực cho những thử thách của thế kỷ 21, thì người trẻ đang lần mò trong bóng tối của quá khứ, với sự khuyền khích của các nhóm muốn giữ quyền lực và bổng lộc.

Tôi tự hỏi, sao quê hương mình … già nua nhanh như vậy? Những nhiệt huyết đam mê của tuổi thanh niên bây giờ chỉ dành cho những trận đá bóng của Châu Âu?

Tôi nhìn vào những nghèo khó của dân mình so với láng giềng chỉ là một tình trạng tạm thời. Nhưng tôi lo cho cái tư duy già cỗi của tuổi trẻ sẽ giữ chân Việt Nam thêm nhiều thập niên nữa. Cái bẫy thu nhập trung bình to lớn và khó khăn hơn mọi ước tính.

Theo: gocnhinalan.com.

3 comments on “Tiến sĩ Alan Phan: Sao quê hương mình già nua đến vậy?

  1. Hoàn toàn đồng ý với Alan Phan và tôi còn tuyệt vọng hơn gấp 3X vì đã tiếp xúc với thành phần nông dân nghèo khó ở miền Trung mới đây. VN sẽ tụt xuống dưới 1200 usd/năm nếu lủ chó HCM còn tồn tại.

  2. Con cháu thủ tướng Dũng tham nhũng?
    Hội Sở Chính
    Tầng 8- Vincom Center 72 Lê Thánh Tôn và
    47 Lý Tự Trọng, P. Bến Nghé, Q.1, Tp.HCM
    ĐT: (84-8) 38210055, Fax: (84-8) 38296063
    ĐƠN KHIẾU NẠI
    VỀ VIỆC VI PHẠM TIỀN LƯƠNG VÀ THƯỞNG TẾT CUỐI NĂM
    CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG.
    Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.(HCM)

    Kính gửi:
    – Hội Sở Chính EximBank Thành Phố Hồ Chí Minh.
    Tôi tên: Hồ Thị Thái Hiền
    Chức vụ: Nhân viên Phòng Hành Chánh- Quản Trị Eximbank Hội sở.
    Ban Tổng Eximbank, Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị này, lãnh đạo các công ty, ngân hàng trong và ngoài nước Việt Nam này, các sếp lãnh đạo có thấy một nhân viên Eximbank nào bị bạc đãi: đã không có công cụ làm việc còn không có đồng lương nào không?
    Em có chút việc mọn muốn phiền mấy sếp. Chẳng là vì nghe nói ở Việt Nam Eximbank là 1 ngân hàng lớn và có uy tín cao hiện nay nên mấy sếp lãnh đạo rất được nhiều nhân viên tôn trọng và ngưỡng mộ. Không biết mấy sếp có biết được hoàn cảnh hiện giờ của một nhân viên đang bị bức hại hay không? Vì Eximbank Bạc Liêu tham nhũng có tổ chức giống Vinashin gài em chịu tội thay và cắt hết mạng máy tính, cắt hết lương bổng…của em. Em đang rất cùng cực. Em xin kể tóm tắt sự việc như sau:
    Tháng 7/2010, Eximbank chi nhánh Bạc Liêu thành lập, ông Nguyễn Mạnh Triều giám đốc chi nhánh phân công tôi Trưởng phòng DVKD lập bản kế hoạch tiếp thị. Tôi phụ trách đi tiếp thị các cá nhân và doanh nghiệp nhỏ, ông Nguyễn Việt Chương phó giám đốc tiếp thị doanh nghiệp lớn. Các công việc còn lại hoạt động nội bộ duyệt chứng từ do bà Trang Ngọc Yến phó phòng DVKH Eximbank chi nhánh Bạc Liêu thực hiện.
    Khi chi nhánh vừa họat động, không biết vô tình hay cố ý. Có 1 số người cứ cố tình làm rối lên, có người thao túng cho cấp dưới em phân công nhân viên. Sau này, chứng từ mở hồ sơ cho vay khách hàng doanh nghiệp thiếu rất nhiều. Từ tháng 1/2011 đến nay, phòng tín dụng (bộ phận giải ngân) vẫn chưa cung cấp chứng từ cho phòng dịch vụ khách hàng em. Nhân viên phòng em đã làm việc rất có trách nhiệm, hồ sơ lưu cẩn thận và đã báo cáo lên giám đốc Bạc Liêu bằng văn bản.
    Cũng có người thương tình chỉ em nói với họ lúc đầu là: “ Nếu bất ổn như vậy, nếu mọi người cứ tha hồ phân công công việc trong phòng em như vậy thì em sẽ trình giám đốc xin nhường phần việc và trách nhiệm của em lại cho người đó.”
    Giám đốc đã đồng ý và ra ngay QĐ03B/2010/EIBBL của quyền giám đốc chi nhánh Bạc Liêu phân công anh Nguyễn Việt Chương phó giám đốc chịu trách nhiệm quản lý, điều hành, phân công công việc trong phòng em. Và sau đó là phó phòng Trang Ngọc Yến ra sức phân công vì đã có giám đốc ủng hộ nên không sợ gì cả, làm việc không thông qua trưởng phòng còn thách trưởng phòng:” Báo cáo lên hội sở đi coi có làm gì được tui không?”. Theo quy định nếu nhân viên làm sai lần đầu nhắc nhở, lần 2 họp nhắc, lần 3 trình giám đốc. Mặc dù có thư ký ghi biên bản họp ban giám đốc hằng tuần nhưng khi hội sở xuống thì không thấy đâu.???
    Tôi cũng muốn yên ổn làm việc và phát triển chi nhánh nhưng giám đốc cứ liên tục ra văn bản như: cắt mạng truyền dẫn thông tin, đe dọa cắt điện thoại tại bàn làm việc của tôi…khiến tôi không thể kiểm tra và phát triển các dịch vụ: SMS, Mobile Banking, …cũng như không thể cập nhật các lãi suất, biểu phí, những thông báo quy định mới…
    Do tính chất phức tạp của vấn đề và theo tinh thần trách nhiệm của Luật kế toán là phải có báo cáo lên cấp trên nên tôi đã báo cáo và trình những văn bản và ghi âm bằng chứng lên cấp trên nhưng lần nào cũng bị chặn lại.
    Nếu kế toán trưởng chi nhánh làm sai thì ai sẽ chịu trách nhiệm? Tuy giám đốc Eximbank Bạc Liêu nói giám đốc chịu nhưng toàn ra văn bản bắt tôi chịu vô cớ. Vì trách nhiệm của người kế toán là phải giữ tài sản chung nên tôi có báo cáo và làm đơn khiếu nại theo thứ tự và cấp bậc nhưng họ toàn ép buộc tôi nhận trách nhiệm vô cớ và giám đốc Nguyễn Mạnh Triều ỷ quyền cậy thế chẳng những sỉ nhục tôi trong cuộc họp tháng 9/2011 (tôi có ghi âm lại) mà còn đòi đuổi người lao động không đúng Pháp Luật? Nhưng do xét thấy tôi không sai và không có căn cứ nên Ban Tổng đã cho tôi được chuyển công tác lên hội sở làm tháng 10/2011.
    Trong quá trình công tác ở Bạc Liêu tôi có vay hỗ trợ cho CBCNV học tập và tiêu dùng với số tiền là 150 triệu đồng, thời hạn trả 10 năm với lãi suất tương đương 13.5%/năm. Còn thẻ tín dụng thì theo hợp đồng mỗi tháng chỉ được trích số dư nợ tối thiểu theo yêu cầu của khách hàng nhưng họ tự động trừ hết cả lương và thưởng của tôi mặc dù tôi không có yêu cầu và không có chữ ký của tôi. Kính thưa LĐLĐ thành phố, do suốt từ đầu năm 2011 giám đốc Eximbank Bạc Liêu luôn làm sai như: cắt hết mạng, chặn đường gửi thư và email của tôi, không hỗ trợ nhân viên và công cụ làm việc cho tôi, tự ý đổi chỗ và bắt tôi duyệt chứng từ mà không có chữ ký khách hàng (tôi có ghi âm)…quá vô lý nên tôi không thể tuân theo vì trái pháp luật nên ông ta đã tự ý báo cáo, lập biên bản xử lý tôi sai sự thật để cách chức và trừ lương tôi không có cơ sở mặc cho tôi khiếu nại nhưng họ vẫn cố tình làm sai.
    Tuy vậy, tôi vẫn cố gắng trả nợ vay đầy đủ suốt 1 năm vừa qua nhưng cho đến cuối năm thì họ trừ tất cả lương và thưởng của tôi nên tôi không thể chịu đựng thêm nổi nữa. Vì bây giờ lương kỳ 1 của tôi chỉ có 1,560,075 đồng mặc dù tôi đã làm đúng theo trình tự của pháp luật. Vì ông Nguyễn Mạnh Triều tự ý rút tiền mà không có sự đồng ý và chữ ký của khách hàng, món nợ vay thì chưa phải là nợ quá hạn (không đóng quá 3 lần mới đưa vào nợ xấu). Và do Pháp Luật là phải có bằng chứng và nguồn căn nên tôi kính nhờ pháp luật và xã hội giúp đỡ cho người lao động làm đúng nhưng khốn khổ tội nghiệp, bị hại oan ức này. Do tôi không còn tiền để trang trải cuộc sống nên tôi tìm đến Hội Sở Chính EximBank và cộng đồng kính nhờ giúp đỡ và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động để người dân có thể yên tâm sống và làm việc dưới sự che chở của pháp luật công bằng và dân chủ.
    Xin các lãnh đạo Hội sở rũ lòng lương mà giúp đỡ cho nhân viên cấp dưới ạ!
    Em xin đội ơn lãnh đạo nhiều lắm!
    Trân trọng kính chào,
    P. HC QT
    Hồ Thị Thái Hiền
    (Đã ký và đã gửi Trưởng phòng hành chánh)
    Nơi nhận:
    – Hội Sở Chính EximBank.
    https://chauxuannguyen.wordpress.com/2012/03/24/d%C6%A1n-khi%E1%BA%BFu-n%E1%BA%A1i-v%E1%BB%81-vi%E1%BB%87c-vi-ph%E1%BA%A1m-ti%E1%BB%81n-l%C6%B0%C6%A1ngva-th%C6%B0%E1%BB%9Fng-t%E1%BA%BFt-cu%E1%BB%91i-nam-cho-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-lao-d%E1%BB%99ng/#comment-26313

  3. Cứ ăn chơi cho đã khi còn trai trẻ, lúc về già lặng lẽ chạy xe ôm… = Vietnam government was using this way for the young people, it’s mean without policy… Let’s think more more, how to stop? Best regards

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s