Doanh ngiệp kêu là “nạn nhân” của tham nhũng

Biếu tiền, mời tiệc chiêu đãi, mời đi du lịch, “lại quả” giá trị hợp đồng… là nhiều hình thức khác nhau mà doanh nghiệp phải sử dụng khi làm việc với cán bộ/cơ quan quản lý nhà nước. Với tổn phí đầu tư không chính thức này, nhiều doanh nghiệp gọi mình là “nạn nhân” của tham nhũng.

Đó là ghi nhận từ báo cáo nghiên cứu về thực trạng tham nhũng trong khu vực doanh nghiệp tại Việt Nam công bố sáng nay (4/4). Nghiên cứu này nằm trong dự án Sáng kiến xây dựng tính nhất quán và minh bạch trong quan hệ kinh doanh tại Việt Nam do văn phòng doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững thuộc VCCI chủ trì thực hiện. Khảo sát được tiến hành trên 270 doanh nghiệp ở Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP HCM, Đồng Nai, Cần Thơ.

“Phí bôi trơn”

Khảo sát quan hệ giữa doanh nghiệp và cơ quan/cán bộ nhà nước cho thấy, có tới 63% doanh nghiệp đồng ý với nhận định là “hệ thống giấy phép chuyên ngành phức tạp, không minh bạch là một trong những nguyên nhân gây ra tham nhũng” ở Việt Nam hiện nay. Theo khảo sát, hầu như doanh nghiệp nào cũng chi khoản không chính thức, với mức độ bôi trơn tùy vào từng doanh nghiệp và hoàn cảnh. Tuy nhiên, đa số doanh nghiệp sẵn sàng trả khoản chi phí bôi trơn hoặc không chính thức để giải quyết các thủ tục.

Tương tự các hoạt động liên quan tới việc giao cấp đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều phát sinh tham nhũng do thủ tục phức tạp. Chỉ có 31% đồng ý là thủ tục hiện thuận tiện hơn cho doanh nghiệp. Với việc cấp và phân bổ đất, hơn một nửa số được hỏi cho rằng thủ tục để được nhà nước cho thuê, giao đất, cấp đất rất phức tạp và gần 40% tin là phải có “mối quan hệ quen biết” thì mới được giao đất, cấp đất.

Mặc dù chính phủ đã triển khai một số chương trình hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn để đầu tư sản xuất, kinh doanh nhưng hơn một nửa doanh nghiệp cho biết phải có chi phí bồi dưỡng cán bộ tín dụng thì mới tiếp cận được nguồn vốn này, hơn 60% nói phải có quan hệ với ngân hàng hoặc cán bộ tín dụng. Trong hoạt động cung cấp hàng hóa/dịch vụ cho DNNN/cơ quan nhà nước thì gần 50% cho hay việc gửi quà biếu cho cán bộ phụ trách đấu thầu là phổ biến… Kết quả khảo sát cho thấy khoản “lại quả” mà doanh nghiệp trích lại cho đối tác phần lớn là dưới 5% giá trị hợp đồng, một số trường hợp cao hơn 10%. Đặc biệt, mức lại quả trong ngành dịch vụ cao hơn sản xuất và thương mại.

Báo cáo nhận định chung rằng hình thức tham nhũng phổ biến nhất trong mối quan hệ giữa doanh nghiệp và khu vực nhà nước mà doanh nghiệp ghi nhận là hối lộ dưới dạng đưa phong bì cho các cán bộ nhà nước. Điều này được xem như thông lệ chấp nhận được trong kinh doanh ở Việt Nam. Ngoài ra, còn có hiện tượng cán bộ nhà nước có cổ phần trong doanh nghiệp nhưng thực chất không đóng tiền mua cổ phần mà vẫn được chia lợi tức đầy đủ. Đổi lại doanh nghiệp sẽ có được các lợi ích nhất định.

Ngoài hình thức hối lộ, các doanh nghiệp ghi nhận sự phổ biến của các hình thức khác như mời cơm, chiêu đãi hay mời đi du lịch trong quan hệ với cán bộ nhà nước. Mặc dù ít phổ biến hơn nhưng các hình thức như mời đi du lịch, nhận người quen, thân của cán bộ nhà nước vào làm việc tại doanh nghiệp cũng không phải là hiếm gặp… Với tổn phí đầu tư không chính thức, nhiều doanh nghiệp gọi mình là “nạn nhân” của tham nhũng.

Hỏng tư duy kinh doanh

Nhận định về thực trạng này, Phó Chủ tịch VCCI Đoàn Duy Khương cho hay doanh nghiệp chấp nhận các khoản bôi trơn để lợi trước mắt nhưng về lâu dài sẽ “hỏng” tư duy kinh doanh và không có khả năng cạnh tranh. Ông nói các doanh nghiệp không nên đầu tư nhiều vào chuyện “biếu xén”.

Tham nhũng làm tăng chi phí kinh doanh, lại quả để nhận hợp đồng đã trở thành “chuyện thường ngày ở huyện” khiến ông Richard Homer, đại diện ĐSQ Anh tại Hà Nội cảnh báo khả năng cạnh tranh, kinh doanh minh bạch giảm nếu doanh nghiệp Việt Nam muốn vươn ra thị trường quốc tế.

Về nguyên nhân, chuyên gia kinh tế trưởng Nguyễn Ngọc Anh, trưởng nhóm nghiên cứu báo cáo cho hay đánh giá hệ thống pháp luật nói chung, có tới 45% doanh nghiệp không đồng ý rằng hệ thống pháp luật hiện nay đã đủ nghiêm minh để chống tham nhũng, trong khi chỉ có khoảng 32% doanh nghiệp đồng ý. Có tới 87% doanh nghiệp được khảo sát đồng ý với nhận định “pháp luật vẫn tồn tại những kẻ hở cho nạn tham nhũng phát triển”.

Ông cũng cho hay việc thực thi chưa nghiêm, ngay cả đối với một số quy định đã tốt, là một thách thức lớn. Hơn nữa, lương công chức cũng được doanh nghiệp nhắc đến như một trong những nguyên nhân của tham nhũng.

Ngoài chế tài xử phạt như nhóm thực hiện báo cáo kiến nghị, ông Đoàn Duy Khương nhấn mạnh trong trường hợp điều tra, nhiều vụ việc đã phát hiện vi phạm nhưng việc đảm bảo thực hiện tuyên án của tòa là vấn đề cần qua tâm.

***

Không “phong bì”, doanh nghiệp khó được việc!

Bảo Anh, theo VnEconomy

Trên 75% doanh nghiệp được hỏi cho rằng, việc thực thi pháp luật của các cơ quan nhà nước chưa tốt và vấn nạn “phong bì” được xem như là một cứu cánh để mọi chuyện được đầu xuôi đuôi lọt.

Đó là một trong những nội dung của báo cáo nghiên cứu thực trạng tham nhũng trong khu vực doanh nghiệp tại Việt Nam, được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Thanh tra Chính phủ công bố sáng 4/4.

Theo đó, để nắm rõ được phần nào thực trạng tham nhũng trong doanh nghiệp hiện nay, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát định lượng 270 doanh nghiệp trong số 1.050 doanh nghiệp được chọn mẫu trên cả nước với các nội dung chính là thực trạng tham nhũng trong quan hệ giữa doanh nghiệp và cán bộ, cơ quan quản lý trong các lĩnh vực đăng ký kinh doanh, cấp phép, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các thủ tục về đất đai, tham nhũng giữa doanh nghiệp với các cơ quan nhà nước khác cũng như tham nhũng giữa các doanh nghiệp với nhau.

Kết quả khảo sát cho thấy, nếu doanh nghiệp sử dụng các dịch vụ tư vấn trong việc đăng ký kinh doanh mới hay sửa đổi cũng như các loại giấy phép khác thì chủ yếu là để “đỡ mất nhiều thời gian”.

Tuy nhiên, việc doanh nghiệp không nắm rõ quy định về trình tự, thủ tục và quy trình, thủ tục phức tạp, phiền hà cũng là một trong những lý do để gần 50% doanh nghiệp được hỏi phải thuê tư vấn. Ngay cả khi có đến 60% doanh nghiệp đồng ý với các nhận định các thủ tục đăng ký kinh doanh hiện đã đơn giản và minh bạch hơn, song vẫn có tới 30% doanh nghiệp cho rằng, thuê tư vấn vẫn là một cách tiết kiệm chi phí hơn là tự mình thực hiện và phải trả các khoản phí giao dịch hay chi phí không chính thức.

Song cũng có tới 63% doanh nghiệp đồng ý với nhận định “hệ thống giấy phép chuyên ngành phức tạp, không minh bạch là một trong những nguyên nhân gây ra tham nhũng hiện nay”. 15% doanh nghiệp cho biết họ phải đưa phong bì, quà biếu khi thực hiện đăng ký kinh doanh là do cán bộ gợi ý.

Trong lĩnh vực cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có tới 39,9% doanh nghiệp tin rằng “phải có mối quan hệ quen biết mới được giao đất, cấp đất”, điều đó khẳng định, việc có quan hệ thân thiết vẫn chiếm một “chỗ đứng” quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề giao đất, cấp đất. 20% doanh nghiệp cho biết họ được gợi ý đưa phong bì khi làm các thủ tục trong lĩnh vực này.

Đối với quan hệ giữa doanh nghiệp với các cơ quan quản lý nhà nước khác như thuế, hải quan, quản lý thị trường… có hơn 10% cho biết, chi phí hàng năm cho các cơ quan này là nhiều, thậm chí rất nhiều. Ngay cả chi phí không chính thức cho các đơn vị cấp điện, nước cũng được một số doanh nghiệp khẳng định phải lo lót mới không bị cắt điện, ngắt nước.

Việc tiếp cận vốn tín dụng của doanh nghiệp từ ngân hàng cũng gặp không ít rào cản khi có đến 47,7% cho rằng, phải có chi phí bồi dưỡng cho cho cán bộ tín dụng. Hơn 60% doanh nghiệp đồng ý phải có mối quan hệ với ngân hàng hoặc cán bộ tín dụng mới vay được vốn hỗ trợ của nhà nước.

Trong việc đấu thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ, cũng có tới 50% cho rằng “việc gửi quà biếu cho cán bộ phụ trách đấu thầu là rất phổ biến”.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, nhóm nghiên cứu cho rằng, tham nhũng xảy ra ở nhiều ngành, lĩnh vực quản lý nhà nước có liên quan đến doanh nghiệp. Ngược lại, trong tất cả các loại hình doanh nghiệp cũng đều có các hành vi liên quan đến tham nhũng, chỉ khác nhau về cấp độ.

Điều đáng mừng trong quá trình khảo sát là tỷ lệ doanh nghiệp có chi phí không chính thức cho các cơ quan quản lý chiếm trên 5% không quá cao. Tuy nhiên, tình trạng “đưa phong bì cảm ơn”, mời cơm… giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý hiện nay vẫn đang là tình trạng đáng báo động.

Trong quan hệ doanh nghiệp với doanh nghiệp, khi mà có đến 16,57% doanh nghiệp phải sử dụng dịch vụ trung gian môi giới, tư vấn để vay vốn ngân hàng với chi phí trung bình cho một khoản vay là 2,8% (có trường hợp 10%) tổng số vay, cũng phần nào cho thấy những tiêu cực hao hao tham nhũng không phải là ít.

Cùng với đó, hoạt động đấu thầu, lựa chọn nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ cũng ẩn chứa vô số tiêu cực khi chỉ có 30,45% doanh nghiệp cho biết họ có thực hiện động thái đấu thầu. Trong số này cũng chỉ có 7,89% cho biết là thực hiện thường xuyên, phần đa còn lại cho biết thỉnh thoảng hoặc hiếm khi mới tổ chức. Ngay cả chuyện lại quả, hoa hồng cho chính người tổ chức đàm phán hay phụ trách hợp đồng của đối tác cũng được 61,5% doanh nghiệp cho biết phải chi bằng tiền mặt, 47% mời cơm và gửi quà biếu…

Theo nhóm nghiên cứu, đa phần doanh nghiệp được khảo sát (69%) cho rằng, họ là nạn nhân của tham nhũng, và có đến 80% cho rằng, tham nhũng tác động tiêu cực đến sự phát triển của doanh nghiệp. Tuy nhiên, cũng có tới 38% doanh nghiệp cho rằng, đôi khi tham nhũng cũng có tác dụng tích cực đối với doanh nghiệp. Có tới 87% doanh nghiệp được khảo sát đồng ý với nhận định “pháp luật vẫn tồn tại những kẽ hở cho nạn tham nhũng phát triển và 75% cho rằng liên quan đến việc thực thi của cán bộ, công chức.

Theo ông Nguyễn Ngọc Anh, thành viên nhóm nghiên cứu, tình trạng tham nhũng giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý dù chưa phải là bức tranh toàn cảnh về thực tế này, song với những kết quả thu được, nguy hiểm nhất chính là là đánh mất lòng tin của các thành viên trong xã hội vào bộ máy công quyền.

Tham nhũng kéo dài sẽ ảnh hưởng tới các thế hệ sau và theo đó ảnh hưởng tới triển vọng phát triển của đất nước. Nó cũng sẽ tác động xấu đến cộng đồng doanh nghiệp khi luôn phải nghĩ cách đối phó với cơ chế xin – cho để tìm lối thoát.

Linh Thư, theo Vietnamnet

One comment on “Doanh ngiệp kêu là “nạn nhân” của tham nhũng

  1. THẰNG ĂN CƯỚP LẠI ĐƯỢC TIẾP TỤC LÀM QUAN . ĐÂU LẠI VÀO ĐẤY , CÒN CHÚT NIỀM TIN NÀO VÀO LỜI NÓI CỦA NHỮNG NGƯỜI CỘNG SẢN NỮA KHÔNG ?

    Gian quan được lên sở nội vụ

    Huyện Hiền, kẻ chỉ đạo bằng mọi cách phải cưỡng chế, ra lệnh cưỡng chế lấy được, ra lệnh cưỡng chế trước tết vài ngày và có lệnh hủy bỏ các khiếu kiện đất đai tại địa phương. Là kẻ cướp đội lốt, bị tố khai man lí lịch, chỉ bị cách chức chủ tịch huyện Tiên Lãng, vẫn được giữ lại lên sở nội vụ làm chuyên viên, cái sở mà ở đó vẫn thường ngày tham mưu nhân sự cho UBND Hải Phòng.

    http://culangcat.blogspot.com/2012/04/thong-iep-nao-tu-viec-huyen-hien-len-so.html

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s