1.5 tỷ đôla sai phạm ở công ty nhà nước

Hình minh họa

Tại Việt Nam, Thanh tra chính phủ tuyên bố phát hiện “sai phạm kinh tế” lên đến 30.720 tỷ đồng, tương đương 1.5 tỷ đôla, tại các tập đoàn lớn của nhà nước.

Kết quả này được đưa ra dựa trên báo cáo của Thanh tra Chính phủ sau khi tiến hành 25 cuộc thanh tra trong ba tháng đầu năm 2012.

Các sai phạm lớn được nói xảy ra ở hai công ty là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PetroVietnam) và Tập đoàn Sông Đà.

Quản lý sơ hở

Tập đoàn Sông Đà bị cáo buộc có hàng loạt sai phạm với số tiền phải xử lý lên tới hơn 10.676 tỉ đồng.

Bộ Xây dựng, đơn vị quản lý tập đoàn, bị cho là không xác định lại giá trị vốn nhà nước, vốn chủ sở hữu của sáu tổng công ty khi bàn giao cho Tập đoàn Sông Đà, dẫn đến việc xác định không chính xác vốn điều lệ.

Việc quản lý sử dụng vốn, tài sản ở đây cũng có nhiều yếu kém, sơ hở.

Trong khi đó, PetroVietnam, mà người sếp cũ là ông Đinh La Thăng nay đã thành bộ trưởng giao thông, cũng phải xử lý khoản tiền vi phạm lên tới hơn 18.000 tỉ đồng.

Các nhà đầu tư trong và ngoài nước cho hay, nạn tham nhũng và chi tiêu lãng phí ở các tập đoàn nhà nước đã gây ra tình trạng bất ổn định cho nền kinh tế Việt Nam và ảnh hưởng đến uy tín quốc gia.

Đảng Cộng sản cam kết sẽ cải thiện tình hình ở khu vực quốc doanh nhưng vẫn sẽ duy trì “vai trò hàng đầu” của công ty quốc doanh trong nền kinh tế.

Tuần trước, Cựu Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiểm tổng giám đốc Vinashin, ông Phạm Thanh Bình, bị kết án 20 năm tù vì sai phạm trong quản lý kinh tế dẫn đến khoản nợ hơn bốn tỷ đôla.

Xử lý?

Bất chấp con số thiệt hại được công bố trong một buổi họp báo vào hôm thứ Năm, 5/4, các nhà phân tích cho rằng vẫn còn quá sớm để khẳng định rằng đây là khởi đầu của đợt chấn chỉnh đồng loạt các công ty nhà nước hay chỉ là màn trình diễn với giọng điệu gay gắt mà thôi.

Phó tổng Thanh tra Chính phủ Ngô Văn Khánh thừa nhận việc xử lý “hậu thanh tra” vẫn chưa tốt.

Ông còn được dẫn lời rằng, về nguyên tắc chung quy trách nhiệm là có, nhưng quy trách nhiệm đến đâu, xử lý như thế nào đòi hỏi phải có quy trình.

“Nếu chỉ nhìn vào những con số sai phạm lớn về kinh tế cũng chưa thể quy trách nhiệm ngay cho người đứng đầu,” ông cho biết.

Tờ Financial Times hôm thứ Sáu 6/4 trích lời một nghiên cứu gia nước ngoài đang làm việc ở TP. HCM: “Không rõ liệu sẽ có hậu quả nghiêm trọng từ những cáo buộc này hay không.”

Phân tích gia này còn nói: “Thông thường, thanh tra chính phủ xác định một số các công ty, tổ chức, và các bộ nhà nước để tiến hành kiểm toán. Họ sẽ đưa ra các sai phạm, làm ầm ĩ vài ngày rồi mọi việc lại đâu vào đấy.”

Tờ này còn dẫn lời tiến sỹ Nguyễn Quang A từ Hà Nội, nói ông không ngạc nhiên trước những kết quả thanh tra, và rằng đó là “bản chất tự nhiên của các doanh nghiệp nhà nước sử dụng đồng tiền một cách sai trái”.

Tuy nhiên, ông cho biết, điều này vẫn chưa dẫn tới nỗ lực nghiêm túc tái cấu trúc tập đoàn nhà nước bởi vì “nếu họ muốn làm điều này thì họ phải mạnh tay hơn, họ phải thay đổi hướng đi của đảng Cộng sản, và đó không phải là điều dễ dàng”.

PetroVietnam từ chối bình luận, nhưng cho biết sẽ tổ chức một cuộc họp báo vào tuần tới – có điều không cho truyền thông nước ngoài tham dự.

Tập đoàn Sông Đà vẫn chưa đưa ra bình luận nào.

Tái cấu trúc tập đoàn và tổng công ty nhà nước, nhìn từ kết quả thanh tra

Lê Đăng Doanh, trích từ basamnews

Tiếp theo vụ án xét sử các cựu quan chức Vinashin về nhiều sai phạm nghiêm trọng, gần đây công luận lại rất bức xúc về những sai phạm với số tiền rất lớn được Thanh Tra Chính Phủ công bố: Tập đoàn Dầu khí Việt Nam bị đề nghị xử lý tài chính 18.200 tỉ đồng, trong đó có nhiều khoản chi đầu tư không đúng quy định, chỉ định thầu trái quy định, tiền vốn cổ phần hóa chưa thu hồi 1.928 tỉ v.v.

Trước đó, Thanh tra Chính phủ đã có kết luận sai phạm lên đến 10.676 tỉ đồng tại Tập đoàn Sông Đà, trong đó có nhưng vụ việc đã chuyển cảnh sát điều tra tham nhũng như vụ xi măng Đồng Bành hay vụ tại công ty xây dựng và lắp máy điện nước số 3 (COMA3).

Kết quả thanh tra tại Tập đoàn Viễn thông Quân đội cũng đã phát hiện nhiều sai phạm trong thực hiện nghĩa vụ nộp thuế, trong quản lý tài chính, đầu tư như dàn xếp gói thầu, cho vay mặc dầu không có chức năng hoạt động tín dụng, v.v.

Tập đoàn Điện lực nổi tiếng về số lỗ lớn kỷ lục, năm 2010 lỗ 10.162 tỉ đồng, trong đó có khoản thua lỗ do đầu tư ra ngoài ngành như đầu tư vào công ty viễn thông EVN Telecom, trong khi lương của nhân viên EVN vẫn lên đến 30 triệu đồng/ tháng rồi việc ông Đào Văn Hưng mất chức chủ tịch Hội Đồng Quản trị EVN v.v.

Có thể còn tiếp tục liệt kê nhiều sai phạm khác ở các tập đoàn và tổng công ty khác như Ngân Hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, chỉ riêng công ty Cho thuê Tài chính của ngân hàng này đã lỗ 3000 tỉ đồng, cao gấp 8,5 lần vốn điều lệ của công ty v.v.

Chắc chắn đó mới chỉ là phần nổi của một núi băng đang chìm dưới mặt nước chưa được làm rõ đầy đủ. Số vốn sai phạm đã được Thanh tra Chính phủ phát hiện ở các tập đoàn kể trên cộng lại (chưa kể 86.000 tỉ đồng của Vinashin) đã lên đến trên 30.000 tỉ đồng, một số tiền quá lớn mà ai cũng thấy xót xa. Cần tiếp tục làm rõ nội hàm của các khái niệm “sai phạm tài chính” và “xử lý tài chính” mà Thanh Tra Chính phủ đã công bố là gì: có vụ việc gì phải chuyển cơ quan cảnh sát điều tra để làm rõ sai phạm không? Có bao nhiêu vụ, việc có dấu hiệu cố ý làm trái hay tham nhũng không? Sai phạm hành chính hay sai phạm hình sự, sai phạm cố ý và có hệ thống không? Nếu cần thiết phải được điều tra và xét sử đúng người, đúng tội, không thể nương nhẹ.

Nhận xét sơ bộ đầu tiên có thể rút ra là cứ thanh tra tập đoàn nào là phát hiện sai phạm ở tập đoàn đó với số tiền phải xử lý lên đến hàng ngàn tỉ đồng ở các khâu quản lý vốn, đầu tư trái quy định của nhà nước, đầu tư ra ngoài ngành, gây thua lỗ nghiêm trọng v.v. Còn có bao nhiêu những “anh chưa bị lộ” sẽ được tiếp tục phát hiện nữa? Thay vì là “những anh cả đỏ”, “những quả đấm thép” đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa như đã được tuyên bố hùng hồn, các kết quả trên đã bộc lộ những yếu kém nghiêm trọng, gây thiệt hại to lớn về kinh tế ở các tập đoàn. Đó chính là lý do để nay các tập đoàn kinh tế nhà nước cần phải tái cấu trúc mạnh mẽ như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã yêu cầu tại Hội nghị III của BCH TW Đảng khóa XI, tháng 10.2011 vừa qua.

Tập đoàn kinh tế nhà nước, quản lý và sử dụng vốn của nhà nước, khai thác tài nguyên của đất nước, có vị thế độc quyền trong kinh doanh được hưởng nhiều ưu đãi của nhà nước có đem lại kết quả mong đợi và có làm tròn chức năng đã được giao phó hay không? Kết quả thanh tra cho thấy câu trả lời là rõ ràng chưa đáp ứng đợi các mong đợi và trách nhiệm được giao phó.

Từ đó cần đặt ra những câu hỏi rất nghiêm túc về đánh giá chủ trương và tổ chức thí điểm tập đoàn, trách nhiệm quản lý, giám sát các tập đoàn đó, từ khung pháp lý quản lý tập đoàn thế nào, tính chuyên nghiệp của công tác quản trị công ty ra sao, trách nhiệm quản lý vốn nhà nước thế nào, trách nhiệm giải trình (accountibility) ra sao, tiêu chuẩn tuyển chọn các cán bộ chủ chốt quản lý các tập đoàn với số vôn lớn như vậy và trách nhiệm trước nền kinh tê ra sao?

Các câu hỏi cần được đề ra về mô hình hoạt động của các tập đoàn thế nào, Hội Đồng Quản trị quyết những gì, giám sát hoạt động của Tổng Giám Đốc ra sao để dẫn đến những sai phạm như vậy. Trách nhiệm của Chủ tịch Hội Đồng Quản trị và Tổng Giám đốc đến đâu, cho đến nay vẫn chưa hề được làm rõ. Cho đến nay, trách nhiệm của ông Đào Văn Hưng vẫn chưa được làm rõ như Bộ Công thương đã hứa. Nếu không có chế độ trách nhiệm cá nhân thì ở Vinashin có sai phạm mua tàu Hoa Sen thì ở tập đoàn Dầu khí Việt Nam có vụ mua tàu địa chấn 2D của Na Uy với giá 30 triệu USD, đóng từ năm 1983, đã quá hạn đăng kiểm 10 năm, có ai chịu trách nhiệm hay không? Rõ ràng, cần có một điều tra, nghiên cứu khoa học-thực tiễn độc lập về các tập đoàn và quá trình thí điểm từ năm 2006 tới nay để đề ra những kiến nghị tái cấu trúc và cải cách cần thiết.

Các kết quả thanh tra cho thấy thực trạng quản lý rất đáng lo ngại tại các tập đoàn kinh tế.

Tái cấu trúc các tập đoàn theo yêu cầu của Hội nghị III của BCH TW Đảng phải khắc phục những yêu kém đã được phát hiện. Làm được điều đó sẽ góp phần ổn định kinh tế, nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế nước ta.

BBC

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s