Biển Đông: “Tranh chấp vùng biển” ở khắp mọi nơi?

TS Dương Danh Huy, theo blog gocsan

Tóm tắt

Từ năm 2011, tranh chấp về không gian hàng hải trong vùng biển Nam Trung Hoa đã lôi kéo không chỉ quốc gia có quyền chủ quyền và quyền tài phán về một khu vực, mà còn về việc liệu có một khu vực tạo thành vùng biển tranh chấp hay không. Đây là một câu hỏi quan trọng là phải được trả lời với một số nguyên tắc nhất định.

Bình luận

Tổng Công ty Dầu khí Hải Dương Quốc gia Trung Quốc, ngày 23 Tháng Sáu năm 2012, mở hồ sơ dự thầu cho chín lô dầu khí thăm dò ở Biển Đông. Các lô nằm bên trong Khu độc quyền kinh tế đã tuyên bố của Việt Nam, phía Tây giáp “đường chữ U” của Trung Quốc, và mở rộng đến 57 hải lý ngoài khơi đất liện của Việt Nam. Bộ Ngoại giao Việt Nam tuyên bố hôm 26 Tháng Sáu 2012 rằng khu vực này “hoàn toàn nằm trong phạm vi 200 hải lý của khu vực đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam… Đó là hoàn toàn không phải là một khu vực tranh chấp”. Bộ Ngoại giao Trung Quốc trả lời rằng thẩm quyền của TQ áp dụng đối với khu vực này và đề cập đến “giải quyết tốt các tranh chấp hàng hải”, qua đó khẳng định rằng khu vực này là khu vực tranh chấp.

Tranh cãi về việc có một khu vực tạo thành vùng biển tranh chấp này lặp lại sự kiện tháng 5 năm 2011, trong đó của tàu Giám sát hàng hải Trung Quốc cắt cáp địa chấn của một tàu khảo sát địa chất Việt Nam. Vào thời điểm đó, Việt Nam khẳng định rằng sự cố đã diễn ra trong vùng biển có chủ quyền không thể tranh cãi, trong khi Trung Quốc không đồng ý.

Một tranh cãi tương tự tồn tại giữa Trung Quốc và Việt Nam liên quan đến các đặc khu kinh tế trong khu vực Reed Bank, mà Philippines coi như không phải là một phần của quần đảo Trường Sa và do đó là của riêng họ không có tranh chấp, trong khi Trung Quốc duy trì quan điểm khác.

Sự cần thiết phải xác định các khu vực tranh chấp

Những tranh cãi này dẫn đến câu hỏi “Những khu vực nào là khu vực tranh chấp ở biển Đông?” Đáng ngạc nhiên, không có nước yêu sách chủ quyền nào tuyên bố các giới hạn chủ quyền về không gian  hàng hải đối các đảo và mõm đá tranh chấp trên Biển Đông như đã thấy, do đó, ranh giới của khu vực tranh chấp chưa được biết. Do các tranh chấp tỏ ra khó giả quyết, cần phải quản lý và giảm rủi ro bùng nổ xung đột là tối quan trọng. Thật không may, không hề có các ranh giới khu vực tranh chấp đã được tuyên bố chứ đừng nói là đồng ý, khiến cho việc quản lý các tranh chấp trở nên vô cùng khó khăn. Nó cũng làm tăng nguy cơ của những kỳ vọng và những xung đột không phù hợp.

Một ví dụ là Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông 2002 giữa ASEAN và Trung Quốc. Thực tế rằng văn bản này không phân định và phân biệt khu vực tranh chấp và không tranh chấp là một hạn chế tương tự như có một giới hạn tốc độ duy nhất cho đường cao tốc và đường phố đô thị. Tương tự như vậy, nếu Quy rắc mới về ứng xử không phân định và phân biệt các khu vực tranh chấp và không tranh chấp, nó sẽ bị hạn chế.

Một ví dụ khác là đề nghị của Trung Quốc là bỏ qua một bên những tranh chấp và theo đuổi phát triển chung. Trong khi hợp tác phát triển về nguyên tắc một cách tiếp cận hợp lệ để quản lý các tranh chấp, nó không có thể hoạt động trong thực tế nếu không có các bên tranh chấp thỏa thuận về ranh giới của khu vực tranh chấp, tức là, trên các khu vực thực tế được liên doanh phát triển.

Nguyên tắc xác định khu vực tranh chấp

Có một quan điểm rằng nếu có tồn tại các mâu thuẫn trong một khu vực thì khu vực đó là khu vực tranh chấp. Tuy nhiên, thiết lập các mẫu số chung thấp này sẽ cho phép bất kỳ nước nào muốn làm cho bất kỳ một khu vực trở thành tranh chấp bằng cách đưa ra yêu sách xung đột ở đó. Ví dụ, Trung Quốc có thể bắt đầu tuyên bố cụ thể rằng đường chữ U đại diện cho một ranh giới không gian hàng hải để làm cho toàn bộ khu vực bên trong nó trở thành tranh chấp. Tương tự, Philippines và Việt Nam có thể làm điều tương đương với một đường chữ C- và đường hình chữ D cho mỗi nước. Điều này hẳn sẽ làm cho không thể nào kìm hãm hoặc quản lý các tranh chấp.

Thay vào đó, mẫu số chung cho khái niệm “khu vực tranh chấp” phải dựa trên UNCLOS, trong đó quy định cụ thể khu vực hàng hải và thể hiện nguyên tắc tuyên bố các khu vực này phải được bắt nguồn từ đất liền và các vùng lãnh thổ đảo. Mẫu số chung này có thể được tiếp tục làm rõ theo quy định của pháp luật quốc tế về phân định hàng hải.

Rõ ràng là lãnh hải 12 hải lý xung quanh các đảo, đá, quần đảo Trường Sa quần đảo Hoàng Sa và Scarborough Shoal đang có tranh chấp. Ngoài các khu vực này, bức trở nên phức tạp hơn. Tuy nhiên, có thể xác định phạm vi của một phổ ý kiến.Ở một đầu của phổ này là quan điểm mà không ai trong số bên tranh chấp xứng đáng được hưởng vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa. Điều này có nghĩa rằng các khu vực tranh chấp được hạn chế độc quyền lãnh hải 12 hải lý được tạo ra từ đường cơ sở hợp lệ và các điểm cơ sở xung quanh các thực thể này.Ở đầu kia của quang phổ là giả thuyết cho rằng các thực thể ngoài cùng của quần đảo Hoàng Sa, Quần đảo Trường Sa và bãi Scarborough là tất cả các hải đảo được hưởng vùng đặc quyền kinh tế và xứng đáng được hưởng 100% phân định vùng đặc quyền kinh tế trong các khu vực mà quyền được hưởng này chồng lấn với các vùng lãnh thổ không tranh chấp. Theo giả thuyết này, ranh giới của khu vực tranh chấp sẽ là dòng trung tuyến giữa các vùng lãnh thổ không tranh chấp và các thực thể ngoài cùng của cả ba cụm đảo này. Trong thực tế, không phải tất cả các thực thể ngoài cùng này được hưởng quy chế Đặc khu kinh tế.

Ngoài ra, theo luật quốc tế về phân định hàng hải, tất cả các thực thể của ba cụm đảo có chỉ nên hưởng phân định vùng đặc quyền kinh tế giới hạn hoặc không có hiệu lực trong về khu vực đặc quyền kinh tế nếu quyền hưởng khu vực đặc quyền kinh tế của nó chồng lấn vớ quyền hưởng khu vực đặc quyền kinh tế của vùng đất liền lớn hơn. Điều này có nghĩa rằng trong thực tế mức độ của các vùng đặc quyền kinh tế của các thực thể tranh chấp sẽ nằm chưa tới các đường trung tuyến. Vì vậy, trong các khu vực chồng lấn về quyền hưởng khu vực đặc quyền kinh tế, ranh giới khu vực tranh chấp phù hợp với luật pháp quốc tế là gần một đầu cuối của phổ ý kiến, và không thể mở rộng đến gần hoặc qua đường trung tuyến.

Cơ sở để quản lý tranh chấp

 Thay vì áp dụng một mẫu số chung vốn quá thấp để khẳng định rằng một khu vực nào đó trên Biển Đông có tạo thành vùng biển tranh chấp hay không, thì quốc gia yêu sách chủ quyền nên sử dụng một trong những mẫu số dựa trên UNCLOS và luật pháp quốc tế về phân định hàng hải. Hơn nữa, họ phải cùng nhau xác định vị trí của ranh giới của khu vực tranh chấp trên phổ này. Điều này có thể được thực hiện hoặc thông qua đàm phán hoặc bằng cách gửi câu hỏi đến một tòa án quốc tế.

Sự tồn tại của các ranh giới đã đồng ý cho các khu vực tranh chấp sẽ là cơ sở cần thiết cho các biện pháp quản lý tranh chấp. Ranh giới đó nằm gần cuối phổ, ngoài việc phù hợp với luật pháp quốc tế, cũng còn giữ cho các khu vực tranh chấp nhỏ lại, do đó cải thiện khả năng của các bên tranh chấp thỏa thuận về các biện pháp này.

Bình Luận của RSIS

Bình luận của RSIS đang có ý định cung cấp các bài viết có liên quan chính sách và phân tích kịp thời và thích hợp các phát triển hiện thời. Quan điểm của các tác giả là của riêng họ và không đại diện cho lập trường chính thức của Khoa Quốc tế học S. Rajaratnam, NTU. Những bình luận này có thể được sao chép điện tử hoặc in ấn với sự cho phép trước của RSIS. Sự công nhận phải được gởi cho tác giả hoặc các tác giả và RSIS. Xin vui lòng email: RSISPublication@ntu.edu.sg hoặc gọi số (+65) 6790 6982 để nói chuyện với Biên tập viên của Bình Luận RSIS, Yang Razali Kassim.

Tiến sĩ Huy Dương là một tư vấn và bình luận của IT Vương quốc Anh về các vấn đề hàng hải. Ông đã đóng góp bài viết này đặc biệt cho Bình Luận RSIS

Translated by by nguyenquangy

________

Tiếng Nói Dân Chủ là diễn đàn chia sẻ những quan điểm dân chủ từ nhiều nơi khác nhau. Ban Biên Tập không chịu trách nhiệm nội dung các bài viết đã được đăng tải, cũng như bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tiếng Nói Dân Chủ.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s