CÁC PHE NHÓM TRONG ĐẢNG CỘNG SẢN CHIA CHÁC QUYỀN LỰC

 

Sinh viên đại học Phục Đán ở Thượng Hải xếp hình búa liềm mừng đại hội Đảng 18.Trọng Thành, theo RFI

Hôm nay 08/11/2012, đại hội đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 18 khai mạc. Về sự kiện chuyển giao quyền lực trong nội bộ thế lực chính trị lãnh đạo nền kinh tế thứ hai thế giới, báo chí Pháp có nhiều bài viết đáng chú ý. Nhật báo Libération có bài « Các phe phái trong đảng Cộng sản Trung Quốc phân chia quyền lực trong đại hội », do đặc phái viên gửi về từ Bắc Kinh.

Libération nhận định, hiện tại trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc có ba thế lực tranh giành ảnh hưởng và phân chia các vị trí lãnh đạo chủ chốt trong Bộ chính trị – cơ quan quyền lực tối cao của đảng này.

Đằng sau vẻ ngoài thống nhất, nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc phân hóa rất sâu sắc. Phần lớn các xung đột đều diễn ra trong hậu trường. Tuy nhiên, đôi khi, có những đụng độ vượt ra ngoài khuôn khổ nội bộ, ví dụ như vụ hạ bệ Bạc Hy Lai – một lãnh đạo đương lên có hy vọng lọt vào nhóm lãnh đạo tối cao.

Kể từ khi lập quốc cho đến năm 2002, mỗi cuộc thay đổi quyền lực trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc đều đi liền với đấu đá quyết liệt giữa các phe phái. Từ âm mưu đảo chính lật đổ Mao Trạch Đông năm 1971, đến thời kỳ Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền năm 1978, rồi cuộc đàn áp đẫm máu tại Thiên An Môn năm 1989… Libération nhận định, mặc dù xung đột giữa các phe phái trong đảng Cộng sản không còn dữ dội như trước đây, nhưng xung đột này vẫn tiếp tục là một nhân tố cơ bản trong đời sống chính trị Trung Quốc.

Theo Libération, trong đảng Cộng sản Trung Quốc có ba phe nhóm chính : nhóm « Đoàn phái », nhóm Thượng Hải và nhóm Thái tử. « Đoàn phái », một trong hai nhóm chính, bao gồm những lãnh đạo xuất thân từ đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc. Đây là những người có nguồn gốc xuất thân bình dân, phần lớn được coi là ủng hộ chính sách phát triển kinh tế tại các khu vực nội địa, là những vùng tụt hậu so với khu vực duyên hải. Lãnh đạo hiện nay Hồ Cẩm Đào và Thủ tướng tương lai Lý Khắc Cường được coi là thuộc về « Đoàn phái ». Nhóm này ra đời trong những năm 1980 dưới thời Hồ Diệu Bang. Cựu lãnh đạo nổi tiếng vì tư tưởng cải cách này đã lựa chọn các lãnh đạo tương lai trong lực lượng đoàn Thanh niên.

Nhóm chủ chốt thứ hai là nhóm Thượng Hải. Như tên gọi, nhóm được gọi là « tinh hoa » này bao gồm các lãnh đạo xuất thân từ thành phố Thượng Hải, một đầu tầu của nền kinh tế Trung Quốc. Đây là phe nhóm hình thành dưới thời Giang Trạch Dân. Nhóm này ủng hộ chủ trương phát triển khu vực duyên hải, đặc biệt là các ngành công nghiệp xuất khẩu.

Theo Libération, thể chế quyền lực tại Trung Quốc thường được mô tả như « một đảng, hai phe », hai phe ở đây là nhóm Đoàn phái và nhóm Thượng Hải. Hiện tại nhóm Thượng Hải nắm 5 trên 9 ghế ủy viên Ban thường vụ Bộ chính trị, 4 ghế còn lại do các lãnh đạo Đoàn phái nắm. Theo nhà Trung Quốc học Jean-Luc Domenach, trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc, có một quy tắc bất thành văn khiến cho sự cân bằng quyền lực này được bảo tồn.

Việc phân chia quyền lực giữa hai phe không chỉ là chia ghế lãnh đạo, mà còn phân phối các đặc quyền, các nguồn lực tài chính và vật chất khác, từ xe công cho đến biệt thự công…

Ngoài hai phe chủ yếu kể trên, còn có nhóm các thái tử đảng, bao gồm con cháu của các cựu lãnh đạo thời Cách mạng. Tập Cận Bình – lãnh đạo số 1 tương lai – thuộc về nhóm này, Bạc Hy Lai trước khi bị hạ bệ, cũng như hàng trăm nhân vật cao cấp trong bộ máy chính trị thuộc nhóm thái tử đảng. Các nhân vật thuộc nhóm này thường có nhiều tác động đến sự cân bằng quyền lực giữa hai thế lực chủ yếu kể trên. Điều không đáng ngạc nhiên là : Đa số các thái tử đảng « ăn lương » của nhóm Thượng Hải.

Trung Quốc: Ê-kíp lãnh đạo mới sẽ giữ nguyên trạng hay cải cách ?

Cũng về đại hội đảng Cộng sản Trung Quốc, Le Figaro có bài « Trung Quốc thỏa thuận dàn lãnh đạo mới ». Bài viết chỉ ra ba vấn đề chính của đảng Cộng sản Trung Quốc trước ngưỡng cửa chuyển giao quyền lực nội bộ.

Thứ nhất là, vấn đề nhân sự, với câu hỏi Ban thường vụ Bộ chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ có 7 hay 9 thành viên ? Việc Bạc Hy Lai – một ứng cử viên tiềm năng – bị phế truất có thể là một yếu tố làm tăng khả năng số lượng 9 thành viên hiện nay sẽ giảm xuống còn 7. Có tin đồn cho rằng, các chức vụ ủy viên thường vụ phụ trách Tuyên huấn và phụ trách An ninh sẽ bị đẩy ra khỏi Ban thường vụ, cơ quan quyền lực tối cao. Bảy thành viên được coi là số ghế dễ tạo được sự cân bằng quyền lực giữa các phe phái. Nếu điều này được khẳng định, thì có nghĩa là, trong cuộc chuyển tiếp quyền lực hiện nay, sẽ có một sự chuyển đổi lớn so với chủ trương vốn dành cho việc bảo vệ an ninh (chống lại các đe dọa nhằm vào sự độc quyền lãnh đạo của đảng) một vai trò hết sức đặc biệt.

Câu hỏi chủ chốt thứ hai, được Le Figaro nhấn mạnh là, liệu đảng Cộng sản Trung Quốc có đoạn tuyệt với di sản Mao Trạch Đông hay không ? Có nhiều dấu hiệu cho thấy tư tưởng Mao đang bị loại bỏ khỏi hệ thống giáo điều của đảng.

Câu hỏi thứ ba là, ê-kíp lãnh đạo mới sẽ giữ nguyên trạng hay sẽ tiến hành cải cách ? Theo Reuters, hai ông Hồ Cẩm Đào và Tập Cận Bình đã đề nghị thay đổi cách chỉ định ê-kíp lãnh đạo mới, thông qua một cuộc bỏ phiếu nội bộ ít nhiều được coi là mang tính « dân chủ », với số lượng ứng cử viên nhiều hơn 20% so với số chức vụ cần bầu, thay vì cách bầu cử mang tính hình thức từ trước đến nay, mà thực chất là cấp dưới chấp nhận các đề nghị về nhân sự do cấp trên chỉ định.

Theo Le Figaro, về mặt kinh tế và xã hội, hiện tại trong xã hội Trung Quốc đã có nhiều đồng thuận về việc cần thiết phải có các cải cách, cho dù có các quan niệm khác nhau về nhịp độ và cách thức tiến hành. Các lĩnh vực cải cách chủ yếu là : giảm bớt khu vực kinh tế Nhà nước, vốn được hưởng nhiều ưu đãi ; thay đổi các quy chế đối với các lao động nhập cư và cải cách chế độ thuế, hiện tại đang rất có lợi cho các chính quyền địa phương, vốn từ lâu nay sống nhờ vào việc trưng thu đất đai của người dân. Các cải cách được coi là cần thiết này có nguy cơ bị các « nhóm lợi ích », thâu tóm cả quyền lực chính trị và kinh tế, ách lại hay kìm hãm, như các cảnh báo của Thủ tướng Ôn Gia Bảo.

Cũng về Trung Quốc, La Croix có bài « Tham nhũng xói mòn các cơ quan quyền lực tối cao tại Trung Quốc », nền kinh tế thứ hai thế giới, nhưng xếp thứ 75/182 về mức độ tham nhũng, theo điều tra của tổ chức Transparency International.

Trung Quốc : Đảng chống lại Nhà nước pháp quyền

Le Monde có bài đáng chú ý mang tựa đề : « ‘‘Chính pháp ủy’’, hay đảng chống lại giới thẩm phán ». Đây là kỳ thứ ba trong loạt bài sáu kỳ của Le Monde về đời sống chính trị Trung Quốc. Quá trình xây dựng một Nhà nước pháp quyền tại Trung Quốc có một trở lực lớn. Trở lực này nằm trong chính bộ máy của đảng Cộng sản Trung Quốc, với sự tồn tại của Ủy ban Chính pháp đầy quyền lực, hay tên đầy đủ là Ủy ban các vấn đề luật pháp và chính trị, thường do một ủy viên thường vụ Bộ chính trị nắm giữ. Theo một giáo sư luật đại học Bắc Kinh, mục tiêu hoạt động của ủy ban này là can thiệp vào đời sống tư pháp, hủy hoại sự độc lập của tư pháp.

Ủy ban chính pháp của đảng Cộng sản Trung Quốc được lập ra vào năm 1978, vào thời điểm cải cách để xây dựng một hệ thống pháp luật thích ứng. Trong thời gian các cải cách chính trị 1987-1988 ủy ban này bị loại bỏ, nhưng sau đó được lập lại vào năm 1990, sau biến cố Thiên An Môn. Quyền lực của ủy ban này ngày càng được mở rộng. Sau vụ Bạc Hy Lai, nhiều chỉ trích quyết liệt nhắm vào ủy ban, với người đứng đầu là ông Chu Vĩnh Khang.

 

***

Đảng Cộng sản, một đảng khổng lồ cai trị 1,3 tỉ người Trung Quốc

Thụy My, theo RFI

Với 82,6 triệu đảng viên, 9 vị « hoàng đế », có mạng lưới tỏa ra khắp nơi…Theo báo Le Monde, đối với những người chỉ trích nhiều nhất, thì Đảng Cộng sản Trung Quốc đầy quyền lực cũng giống như một băng đảng mafia, chuyên ban phát cho các đảng viên những thành quả của sự tăng trưởng tuyệt vời tại Trung Quốc.

“Đảng cũng giống như Thượng đế : Có mặt khắp chốn, nhưng ta không thể nhìn thấy được”. Câu nói của một giáo sư đại học Bắc Kinh, được trích dẫn trong cuốn « Đảng, thế giới bí mật của các lãnh đạo cộng sản Trung Quốc » (NXB Penguin Books, 2010) của tác giả Richard McGregor, nguyên là thông tín viên của Financial Times tại Bắc Kinh, đã tổng kết ngắn gọn quyền lực tại Trung Quốc.

Từ một tổ chức hoạt động lén lút trong quá khứ, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), do một nhóm đấu tranh cách mạng thành lập năm 1920, luôn duy trì tính cách bí mật về tất cả mọi thứ. Chỉ có Vatican – mà Bắc Kinh vẫn chưa có được quan hệ ngoại giao – là có thể so sánh được về việc điều hành hoạt động trong bí mật.

Trong nền kinh tế đứng thứ nhì thế giới, quyền lực là Đảng, và Đảng là quyền lực. Không có gì có thể thoát được Đảng. Dù rằng có sự hiện diện của một chính phủ, một Quốc vụ viện do Thủ tướng đứng đầu – hiện nay là ông Ôn Gia Bảo, hay một Quốc hội (Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc) do ông Ngô Bang Quốc làm chủ tịch, mỗi năm họp một lần tại Bắc Kinh. Nhưng trong thực tế, chính ĐCSTQ là cơ quan lãnh đạo, và ảnh hưởng thực sự của các ông Ôn Gia Bảo, Ngô Bang Quốc là nhờ vai vế của họ trong bộ máy Đảng – thứ nhì và thứ ba.

Đảng Cộng sản cũng lãnh đạo quân đội (thông qua Quân ủy trung ương), các tập đoàn quốc doanh (thông qua Ban Tổ chức trung ương), các tỉnh thành và phương tiện truyền thông (thông qua Ban Tuyên huấn trung ương), và các trường đại học.

Cho dù có những cải cách kinh tế và Trung Quốc đã bước vào thế giới tư bản, nhưng cách tổ chức của quốc gia này vẫn theo kiểu Lênin, dựa trên mô hình xô-viết, với Bộ Chính trị, Ban chấp hành trung ương, Ban Thường vụ. Cơ cấu này được đổi mới cứ mỗi năm năm, nhân đại hội Đảng họp tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh nằm ở quảng trường Thiên An Môn, với nghi thức cờ đỏ rợp trời và trong tiếng nhạc Quốc tế ca.

Chủ nghĩa xã hội theo kiểu Trung Quốc đã thích nghiđược với thời đại mới, và tỏa vòi khắp nơi từ thượng tầng đến làng quê. Một sự kiện rất mới là ĐCSTQ cũng đã hiện diện trên các mạng xã hội. Tờ báo chính thức của Đảng là Nhân dân Nhật báo cũng như Tân Hoa Xã đều có mặt trên mạng Vi Bác, để tuyên truyền những lời lẽ tốt đẹp và thuyết phục hàng trăm triệu cư dân mạng.

Thường trực Bộ Chính trị với chín thành viên – và có thể giảm xuống còn bảy sau đại hội Đảng 18 khai mạc ngày 8/11 – chính là trung tâm quyền lực. Về mặt chính thức thì các ủy viên thường trực được chỉ định theo một tiến trình « dân chủ » từ các cấp (Bộ Chính trị, Ban chấp hành trung ương, đại hội…). Nhưng trong thực tế, quyết định do một nhóm các nhà lãnh đạo có ảnh hưởng nhất đưa ra, gồm nhiều phe phái khác nhau và các nhóm lợi ích. Quyền quyết định là từ một nhúm lãnh đạo cao cấp – những người sẽ rời vị trí và cả những lãnh tụ về hưu nhưng vẫn có ảnh hưởng lớn, như cựu Tổng bí thư Giang Trạch Dân.

Hồ Cẩm Đào muốn đề cử người thay thế mình là Lý Khắc Cường, đã là ủy viên thường trực từ năm 2007 và xuất thân từ Đoàn Thanh niên Cộng sản, phe của Hồ Cẩm Đào. Nhưng cuối cùng ông Tập Cận Bình – cũng đã vào ủy ban thường trực cách đây năm năm – mới là người được chọn lựa.

Đó là vì Tập Cận Bình là người được lòng tất cả các phe phái trong Đảng cũng như các cựu lãnh tụ, gần gũi với quân đội và các tập đoàn quốc doanh lớn, và nhất là thuộc về « thái tử đảng » – con cái của các nhà lão thành cách mạng, một thứ quý tộc đỏ. Tập Cận Huân, cha của ông là người đã thành lập cơ sở cộng sản tại miền đông bắc Trung Quốc trong thập niên 30, trước khi bị Mao Trạch Đông cách chức năm 1962 và sau đó được phục hồi vào thập niên 70 và trở thành một trong những khuôn mặt tham gia chính sách cải cách và mở cửa của Đặng Tiểu Bình.

Lý Khắc Cường sẽ lên làm Thủ tướng thay thế ông Ôn Gia Bảo từ tháng 3/2013, nhân kỳ họp Quốc hội tới. Một « hoàng tử kế vị » khác là Bạc Hy Lai đã mưu cầu thăng tiến qua việc nhấn mạnh nhu cầu đấu tranh chống bất bình đẳng, lăng-xê phong trào mao-ít. Nhưng ông Bạc đã bị loại, bị lên án là tham nhũng và xài sang, cũng như đã tìm cách bao che cho bà vợ đã bị kết tội cố sát.

Đối với những người chỉ trích nhiều nhất, ĐCSTQ cũng giống như một băng đảng mafia, chuyên phân phối cho các thành viên thuộc những gia tộc khác nhau thành quả từ sự tăng trưởng tuyệt vời của Trung Quốc. Một luận cứ chừng như đã được chứng minh qua những tiết lộ liên tiếp về gia tài tích lũy được của những người thân ông Tập Cận Bình và Ôn Gia Bảo.

Còn đối với những người khác, sau khi đã cố phá hủy một nước Trung Hoa cũ dưới thời Mao Trạch Đông, ĐCSTQ đã biết tái lập một cách khôn khéo và hiệu quả triều đình Trung Hoa, với “đội quân quan lại” có học thức để điều hành một đất nước rộng mênh mông. Một đảng với 82,6 triệu đảng viên ( trên dân số 1,3 tỉ người) đã đưa đất nước lên vị trí nền kinh tế thứ nhì thế giới, với chương trình « tăng trưởng và ổn định ».

_______

Tiếng Nói Dân Chủ là diễn đàn chia sẻ những quan điểm dân chủ từ nhiều nơi khác nhau. Ban Biên Tập không chịu trách nhiệm nội dung các bài viết đã được đăng tải, cũng như bài viết không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tiếng Nói Dân Chủ.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s