Di sản chính trị của triều đại Hồ Ôn (Kết)

Posted by ttxcc6 on 19/11/2012

DCVOnline

Đặng Duật VănNgười Dịch: Hu Zi

Tiếp theo phần II.   —-phần I

Nhìn từ góc độ hiện đại hóa Trung Quốc, nói đến 10 vấn đề lớn mà bộ đôi Hồ Ôn để lại cho người kế nhiệm có một ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển lâu dài của dân tộc Trung Hoa, từ đó họ cũng phải nỗ lực trong 10 năm tới để giải quyết nhiệm vụ. Tuy nhiên điều cần nói rõ ở đây là dù mỗi nan đề trên rất khó khăn giải quyết, cũng không hẳn là đem 10 cái cùng để vào một chỗ giải quyết. Mỗi thời đại đều có những ưu tiên hàng đầu khác nhau, bản thân mỗi sự việc cũng có những yêu cầu khác nhau, trong thời kỳ đầu của 10 năm tiếp theo cần ưu tiên xử lý 2 vấn đề chính:

– Đẩy nhanh tốc độ điều chỉnh kết cấu nền kinh tế cũng như chuyển đổi mô hình phát triển.
– Khởi động cải cách chính trị, đẩy mạnh tốc độ xây dựng nền xã hội pháp trị, thực hiện yêu cầu muốn tham chính của nhân dân.

Xây dựng kinh tế là giải pháp trung tâm của con đường phục hưng đất nước, phát triển kinh tế là chìa khóa để giải quyết mọi vấn đề của Trung Quốc. Cho nên giống như trong diễn văn 23 tháng 7 mà Hồ đã chỉ ra, đối với tình hình Trung Quốc đương đại, kiên trì phát triển là đường lối đúng đắn cần phải đi theo. Dựa trên phát triển khoa học kỹ thuật làm chủ đạo, chuyển đôi phương thức phát triển nền kinh tế có địa vị quan trọng trong chiến lược phát triển toàn cục của Trung Quốc.

Từ đầu năm tới nay, kinh tế Trung Quốc gặp phải những khó khăn không nhỏ; nửa đầu năm nay tốc độ tăng trưởng kinh tế tụt xuống thấp nhất trong 3 năm trở lại đây, kinh tế cả năm nay cũng khó có dấu hiệu khởi sắc. Có quỹ đầu tư nước ngoài dự báo rằng Trung Quốc là nguồn gốc của một khủng hoảng kinh tế toàn cầu sắp diễn ra, dự báo này có thể là được phóng đại lên, nhưng nó cũng nói lên sự mất cân bằng trong mô hình phát triển không bền vững của kinh tế Trung Quốc. Để sự nghiệp chính trị có một dấu chấm kết thúc tuyệt vời, việc đảm bảo kinh tế tăng trưởng ổn định là nhiệm vụ hàng đầu của chính phủ, hiển nhiên việc này sẽ làm xáo trộn những kế hoạch điều chỉnh kết cấu nền kinh tế trước đây.

Tăng trưởng kinh tế ổn định có cần thiết không? Đương nhiên là cần thiết. Cho dù GDP bình quân đầu người của Trung Quốc là 5000 USD, nhưng cùng còn tới cả 120 triệu người sống ở mức nghèo đói, ở cả nông thôn và thành thị còn có càng nhiều người lúc nào cũng có thể gia nhập vào đội quân nghèo đói; Tầng lớp trung lưu phát triển chậm và không ổn định, mỗi năm có hơn 10 triệu lao động nông thôn đổ ra thành thị; cuối cùng là hệ thống an sinh xã hội còn thô sơ, cần phải có tăng trưởng kinh tế để duy trì nguồn tài chính cho an sinh xã hội. Vì thế không có một nền kinh tế tăng trưởng ổn định thì không thể giải quyết được những vấn đề ở trên.

Tất nhiên tăng trưởng kinh tế không nên được hiểu một cách cứng nhắc, bất chấp mọi giá để đảm bảo tăng trưởng, thời gian qua một số địa phương vì đảm bảo tăng trưởng kinh tế, giải quyết vấn đề tài chính của địa phương đã ban hành nhiều dự án đầu tư hoành tráng, nếu tính tổng các dự án này thì lên tới 13,000 tỉ RMB, vượt qua cả số tiền 4000 tỉ RMB mà trung ương đã đầu tư để kích cầu nền kinh tế hồi năm 2009. Đây chính là chính quyền các địa phương dùng danh nghĩa đầu tư kích cầu nền kinh tế, dễ dãi tung ra những gói đầu tư, trên thực tế là tích lũy những khoản nợ công khổng lồ. Tình hình trên không những làm trầm trọng thêm tình hình sản xuất thừa ở một số ngành, mà còn tích lũy thêm nợ xấu ngân hàng, vì những gói tiền đầu tư trên hầu hết đều được vay từ ngân hàng, từ đó châm ngòi cho một quả bom nổ chậm mới.

Những ảnh hưởng tiêu cực và tích cực đến hướng phát triển của Trung Hoa
Nguồn ảnh:  William A. Fischer và  Rebecca Chung


Kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng thấp nhất trong 10 tháng qua, nguyên nhân gốc rễ nằm ở mô hình dựa vào xuất khẩu cũng như lực lượng lao động giá rẻ, nên không thể tránh khỏi những con sóng đến từ kinh tế toàn cầu đang trong cơn chao đảo, đây cũng chính là lý do chứng minh sự cần thiết để xây dựng một nền kinh tế hướng vào tiêu dùng nội địa. Muốn làm được như vậy, trước mắt cần phải chấm dứt tình trạng sản xuất dư thừa nghiêm trọng như hiện nay, chỉ khi thu nhập được nâng cao và tương lai có triển vọng tốt, người dân mới yên tâm mua sắm. Cho nên tăng trưởng kinh tế là quan trọng, nhưng không phải bằng những gói đầu tư kích cầu khổng lồ, mà là nâng cao mức thu nhập của người lao động, bao gồm 2 phương diện chính: một là tiếp tục nâng cao chỉ số lương cơ bản của người lao động, hai là cải thiện chất lượng, chương trình của hệ thống an sinh xã hội. Trong thời khủng hoảng, chỉ khi có niềm tin vào tương lai thì mới có tiêu dùng ổn định từ người dân. Hiện tại chính phủ đã có chính sách trợ giúp ít nhất 50% tiền thuốc men cho người tham gia bảo hiểm bị bệnh nặng, đây là một bước tiến lớn chứng tỏ chúng ta đã bước vào thời kì phúc lợi toàn dân. Chính sách dồn ngân sách dành cho phúc lợi xã hội vào những khoản đầu tư công để kích thích tăng trưởng thể hiện tầm nhìn hạn hẹp. Gia tăng đầu tư công họp lý là việc cần làm, tuy nhiên cần nhấn mạnh là phải đầu tư vào những công trình liên quan tới dân sinh công cộng chứ không phải là những ngành vốn đã dư thừa sản xuất.

Tóm lại, sau khi đã trải qua hơn 30 năm tăng trưởng với tốc độ 2 con số, nhìn từ tính hợp lý hay tính cần thiết, đều cũng không cần tăng độ phát triển của nền kinh tế. Với nền kinh tế đang đi xuống, đây là cái già phải trả cho việc chuyển hướng nền kinh tế, có ích cho sự cân bằng nền kinh tế trong nước trên con đường phục hồi. Việc cần làm là phải kiên định con đường điều chỉnh kết cấu nền kinh tế, giải quyết các vấn đề khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Việc thúc đẩy cải cách chính trị, thực hiện quá trình dân chủ hóa cũng có ý nghĩa ngắn hạn và dài hạn. Về mặt ngắn hạn thì đó là tránh làm trầm trọng thêm mâu thuẫn xã hội cũng như phát sinh thêm những vụ biểu tình, bãi công. Về dài hạn là tìm ra một con đường thích hợp với xã hội Trung Quốc, đặt nền móng cho quá trình dân chủ hóa ở Trung Quốc.

Đại lễ đường Nhân dân (Bắc Kinh)
Nguồn ảnh:  AFP


Mục tiêu vào nội dung của quá trình dân chủ hóa ở các nước về cơ bản là không khác nhau, tuy nhiên đường lối cụ thể lại không giống nhau do tình hình trong mỗi nước khác nhau. Trung Quốc là một nước có văn hóa lịch sử lâu đời, dân số đông lại có sự khác biệt quá lớn giữa các vùng miền, quá trình dân chủ hóa đương nhiên cũng có sự khác biệt với các nước khác. Trong diễn văn ngày 23/7 về vấn đề cải cách chính trị, chủ tịch Hồ Cẩm Đào nhấn mạnh tới 3 vấn đề” cần phải làm tốt hơn nữa”, đó là cần phải phát triển rộng lớn hơn, cần phải trao dân chủ nhiều hơn cho người dân, đảm bảo quyền bầu cử, quyết sách, quản lí, giám sát theo luật của người dân, cần phải phát huy hơn nữa tác dụng của nền pháp trị đối với quốc gia và quản lý xã hội, duy trì sự thống nhất, uy nghiêm, quyền uy, an sinh xã hội và công bằng xã hội, bảo đảm quyền được hưởng thụ tự do trong xã hội pháp trị.

Về công cuộc thực thi dân chủ ở Trung quốc, người dân cơ bản là không có ý kiến khác biệt, Trung Cộng cũng nhấn mạnh, không có dân chủ chính là không có chủ nghĩa xã hội; sự khác biệt ở chỗ, áp dụng kiểu dân chủ nào? thực thi dân chủ như thế nào? Trong diễn văn của ông Hồ về cơ bản là tránh những nội dung về dân chủ. Có thể nói đây là lựa chọn của Trung Cộng sau khi tham khảo tiến trình dân chủ của các nước trên thế giới và thực tế ở Trung Quốc. Ở một góc độ nào đó, đây là biện pháp an toàn nhất. Từ lịch sử của tiến trình dân chủ, bất kể ở quốc gia nào thì những nước dân chủ nhất là những nơi mà dân chủ kết hợp chặt chẽ với pháp trị, việc Trung Cộng lựa chọn dùng luật pháp để khuyến khích dân chủ chưa hẳn là sai, không phù hợp với trào lưu dân chủ trên thế giới.

Trên thực tế, dân chủ không chỉ là dựa theo pháp luật, pháp trị về bản chất là một phần của dân chủ. Quyền làm chủ của nhân dân được hiến pháp và pháp luật bảo vệ chính là tiền đề của dân chủ, nếu không có tiền đề này thì không có dân chủ. Trung Cộng có thể đảm bảo công bằng pháp luật để quản lý xã hội? Tất nhiên về phía Trung Cộng, họ cho rằng điều này là có thể.

Muốn chính phủ chịu sự thúc ước của pháp luật, cần phải để hiến pháp và pháp luật trở thành quyền lực cao nhất của quốc gia, tất cả mọi cá nhân và tổ chức đều phải hoạt động, sinh sống dưới phạm vi của nó, tất cả đều bình đẳng trước pháp luật. Đây chính là bản chất của nền pháp trị. Từ kinh nghiệm của các quốc gia khác, để đạt được điều này chỉ có đi theo con đường dân chủ chính trị, đây cũng chính là nguyên nhân vì sao nhân dân lại muốn Trung Cộng thực hiện dân chủ thông qua tuyển cử. Do đó giữa Trung Cộng và nhân dân vẫn còn sự khác biệt.

Khách quan mà nói, dân chủ theo kiểu bầu cử tự do không phải là mô hình dân chủ mà Trung Quốc cần, vì nó đòi hỏi phải có sự thành thục ở mức cao nhất đối với dân chủ, cần phải có những điều kiện tiên quyết như trình độ văn hóa và văn minh của xã hội, sự phân hóa giàu nghèo không quá nghiêm trọng, không có chủ nghĩa ly khai, dân chúng có sự hiểu biết nhất định về dân chủ… Những điều trên đều thiếu trong xã hội Trung Quốc hiện nay. Lấy ví dụ về sự phân hóa giàu nghèo như hiện nay, khi quá trình dân chủ đã hình thành, có thể thông qua bầu cử trực tiếp để sửa đổi chính sách công, thu hẹp bất bình đẳng xã hội. Tuy nhiên trong xã hội Trung Quốc hiện nay sự phân hóa tầng lớp đã quá nghiêm trọng, dân chúng rất căm hận người giàu và quan chức, nếu như vội vã tổ chức một cuộc bỏ phiếu trực tiếp như thế thì sẽ mang đến sự hỗn loạn. Vì lúc đó người dân sẽ bầu chọn vào vị trí nắm quyền có thể là những phần tử cực đoan giỏi mê hoặc nhân tâm. Bọn họ sẽ vì dân chủ mà làm bất cứ chuyện gì, nhưng lúc đó đã không còn là chính dân chủ nữa.

Ở cấp cơ sở nên đẩy mạnh mô hình bầu cử trực tiếp, việc này có thể ngăn chặn được sự hình thành những nhóm lợi ích của quan chức, đồng thời từng bước xây dựng nền xã hội pháp trị, trước mắt cần làm là phải công khai hóa mọi việc cho nhân dân được biết rõ, tham gia vào quyết sách của chính quyền, hình thành cơ chế hỏi đáp giữa người dân và chính quyền.

Thành viên Ban thường vụ Bộ Chính trị mới của Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình [Xi Jinping] (Giữa), (theo chiều kim đồng hồ từ phía trên bên trái) Trương Đức Giang [Zhang Dejiang], Lý Khắc Cường [Li Keqiang], Du Chính Thanh [Yu Zhengsheng], Lưu Vân Sơn [Liu Yunshan], Vương Kỳ Sơn [Wang Qishan], Trương Cao Lệ[Zhang Gaoli]
Nguồn ảnh:  Reuters


Tiến trình dân chủ hóa và cải cách chính trị là cửa ải khó khăn bắt buộc phải bước qua của Trung Quốc. Trách nhiệm nặng nề này lưu lại cho thế hệ lãnh đạo mới lên giải quyết. Từ góc độ sách lược, tiến trình cải cách nếu như được bắt đầu sau 2 năm kể từ khi nhậm chức là giải pháp ổn thỏa nhất. Trong hai năm này thì vấn đề tăng trưởng kinh tế cần phải ưu tiên hàng đầu, nếu kinh tế không ổn định thì cải cách lại càng mạo hiểm. Thêm nữa là trong hai năm đó, họ có điều kiện nắm chắc quyền lực sau khi được chuyển giao, có thời gian xử lý những tranh chấp trong nội bộ, xử lý tốt thì họ sẽ có nhiều quyền chủ động hơn trong việc đề xuất các chính sách. Nếu như người lãnh đạo vừa lên đã đề ra chính sách cải cách, thứ nhất là không phù hợp với truyền thống chính trị Trung Quốc, sẽ gây ra những rạn nứt quyền lực. Tuy nhiên nếu như chủ trương của một số người cho rằng nên bắt đầu cải cách sau khi lên nắm quyền 5 năm cũng không tốt. Họ cho rằng theo truyền thống sau khi lên nắm quyền một nhiệm kì mới cải cách thì đó là cách an toàn nhất, nhưng về mặt xã hội, hiện tại mâu thuẫn giữa các tầng lớp trong xã hội quá lớn, tình trạng bất mãn ngày càng gia tăng, họ có lẽ không đủ kiên nhẫn đợi tới 5 năm để anh làm cải cách đâu.

Hơn 1 tháng nữa thì triều đại Hồ Ôn sẽ kết thúc. Người kế thừa di sản của bộ đôi này sẽ tiếp tục tìm kiếm con đường hiện đại hóa Trung Quốc, quảng bá những thành tựu và hoàn thành những công việc đang dang dở của họ, đây sẽ là một thử thách trọng đại.

(Hết)

Nguồn bài viết của Đặng Duật Văn Di sản chính trị của Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo. [2012-09-02]

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s